Fasciitis plantaris: symptomen, oorzaken en behandeling
Fasciitis plantaris is een overbelasting of ontsteking van de plantaire peesplaat, de stevige band die onder de voet van de hiel naar de bal van de voet loopt. De pijn begint vaak stekend bij de eerste stappen van de dag, neemt deels af tijdens bewegen en keert terug na lang staan of lopen. In de volksmond wordt de klacht ook hielspoor genoemd. De podotherapeuten van Podo Services in Enschede behandelen fasciitis plantaris regelmatig en kennen de aandoening goed.
In het kort
Fasciitis plantaris is een overbelasting of ontsteking van de aponeurosis plantaris, de plantaire peesplaat, bij de aanhechting op het hielbeen. Typische klachten zijn stekende startpijn onder de hiel, ochtendstijfheid en pijn die na rust terugkeert. De behandeling bestaat in de meeste gevallen uit rekoefeningen, goed schoeisel en podotherapeutische zolen op maat. Volledig herstel duurt gemiddeld enkele maanden tot een jaar.
Wat is fasciitis plantaris?
De aponeurosis plantaris, ofwel de plantaire peesplaat, loopt als een stevige band onder de voet van het hielbeen naar de bal. Bij herhaalde overbelasting of een chronische ontsteking van deze peesplaat bij de aanhechting op het hielbeen ontstaan de klachten die bekendstaan als fasciitis plantaris. De term "peesplaat onder de voet" of "overbelaste peesplaat" wordt in de volksmond door elkaar gebruikt met hielspoor, hoewel die termen medisch iets anders betekenen.
Hoe voelt fasciitis plantaris?
De pijn is het hevigst bij de eerste stappen na rust, zoals ochtends vanuit bed of na lang zitten. Na een paar minuten bewegen zakt de pijn deels weg, maar bij lang staan, wandelen of sporten keert het terug. Veel mensen beschrijven het als een stekende of brandende pijn op de onderkant van de hiel, soms uitstralend naar de voetboog of de kuit. Dit terugkerende dag-door patroon is kenmerkend voor fasciitis plantaris.
Fasciitis plantaris of hielspoor?
Beide termen verwijzen naar klachten onder de hiel, maar ze beschrijven iets anders. Fasciitis plantaris is een overbelasting of ontsteking van de plantaire peesplaat. Een hielspoor (bottige vergroeiing) is een kalkafzetting bij de aanhechting van die peesplaat op het hielbeen, zichtbaar op een röntgenfoto. De pijn wordt in de meeste gevallen veroorzaakt door de peesplaatontsteking, niet door het bot zelf.
| Fasciitis plantaris | Hielspoor | |
|---|---|---|
| Wat is het? | Overbelasting of ontsteking van de plantaire peesplaat | Bottige vergroeiing bij de aanhechting op het hielbeen |
| Waar zit de pijn? | Onder de hiel, doorlopend in de voetboog | Aan de onderkant van de hiel, op het aanhechtingspunt |
| Oorzaak van de pijn? | Overbelasting, verkorte kuitspieren, afwijkende voetstand | Meestal de onderliggende fasciitis plantaris |
| Hoe vastgesteld? | Lichamelijk onderzoek en echografie | Röntgenfoto of echografie |
| Behandeling | Rust, oefeningen, schoenadvies, zolen | Rust, oefeningen, schoenadvies, zolen |
Symptomen van fasciitis plantaris
De klachten zitten bij de aanhechting van de plantaire peesplaat onder het hielbeen. Veelvoorkomende symptomen:
- Stekende pijn onder de hiel, die het sterkst is bij de eerste stappen na rust
- Startklachten: stijfheid en pijn ochtends vanuit bed of na lang zitten
- Pijn die deels afneemt na een paar minuten bewegen, maar terugkeert na lang staan of lopen
- Uitstraling van de pijn richting de tenen of kuitspier
- Warmte en lichte drukgevoeligheid rond de hielonderkant
Dit terugkerende patroon, waarbij de pijn na rust vermindert maar bij langdurige belasting terugkomt, onderscheidt fasciitis plantaris van andere voetklachten.
Oorzaken van fasciitis plantaris
Fasciitis plantaris ontstaat door herhaalde overbelasting van de plantaire peesplaat. Mogelijke oorzaken:
Sportbelasting en hardlopen
Hardlopen, springsporten en intensief wandelen vragen veel van de plantaire peesplaat. Een snelle opbouw van trainingsvolume, harde ondergronden en versleten sportschoenen verhogen de belasting op de aanhechting aan het hielbeen.
Verkeerde of versleten schoenen
Schoenen met onvoldoende demping, weinig hielondersteuning of een te platte binnenzool geven de peesplaat onvoldoende steun. Lang lopen op harde vloeren zonder stevig schoeisel verergert de belasting.
Afwijkende voetstand of looppatroon
Zowel een doorgezakte voet(boog) als een holvoet leggen extra trekkracht op de peesplaat. Ook verkorte kuitspieren spannen de plantaire peesplaat bij elke stap extra aan en verhogen zo het risico op overbelasting.
Overgewicht
Extra lichaamsgewicht betekent extra belasting bij elke stap. Bij mensen met overgewicht komt fasciitis plantaris vaker voor en duurt herstel gemiddeld langer.
Diagnose
De diagnose stellen we op basis van het klachtenverhaal en lichamelijk onderzoek. Drukpijn op de onderkant van de hiel, startklachten en het typische dag-door pijnpatroon wijzen richting fasciitis plantaris. Om te bepalen welke structuur de pijnbron is, zetten we echografie van voet en enkel in. Met een echo beoordelen we de dikte en structuur van de plantaire peesplaat en brengen we een eventuele ontsteking in beeld. Biomechanisch onderzoek van de voetstand en het looppatroon maakt deel uit van de podotherapeutische intake.
Wat kunt u zelf doen?
In de meeste gevallen beginnen we met een conservatieve aanpak die u grotendeels zelf kunt uitvoeren. Consequent doorzetten is belangrijker dan intensiteit.
- Belasting aanpassen. Verminder tijdelijk activiteiten die de klachten verergeren, zoals hardlopen en lang staan.
- Goed schoeisel dragen. Kies schoenen met voldoende demping, een stevige hielbak en een lichte hielverhoging. Loop zo min mogelijk op blote voeten op harde vloeren.
- Dagelijks rekoefeningen doen. Rek de kuitspieren en de plantaire peesplaat minimaal twee keer per dag.
- Tape gebruiken bij belasting. Tijdelijk tapen van de voetboog kan de peesplaat ontlasten tijdens sport of langdurig staan.
Oefeningen bij fasciitis plantaris
Deze drie oefeningen vormen de basis. Doe ze rustig, twee keer per dag.
- Kuitrek tegen de muur. Zet de aangedane voet achter, de andere voor. Houd de achterste hiel op de grond en buig de voorste knie licht. 30 seconden, 3 keer per been.
- Handdoekstretch. Zit op bed met gestrekte benen, sla een handdoek om de voorvoet en trek de voorvoet voorzichtig naar u toe. 30 seconden, 3 herhalingen.
- Rol- of balmassage. Rol de voetzool ongeveer 2 minuten over een tennisbal. Dit mobiliseert de plantaire peesplaat en helpt de spanning te verminderen.
Let wel op: de oefeningen kunnen pas ingezet worden wanneer een therapie is ingezet. Bij het inzetten van de oefeningen terwijl u nog veel pijn ervaart en de klachten nog op zijn heftigst zijn, zult u een extra overbelastingsfactor creëren en niet het gewenste resultaat verkrijgen.
Maak een afspraak bij onze praktijk voor een persoonlijk onderzoek en behandelplan.
Behandeling bij de podotherapeut in Enschede
Wanneer zelfzorg onvoldoende resultaat geeft, kunt u terecht bij onze podotherapeuten in Enschede. Wij beoordelen voetstand, bewegingspatroon en schoenen en stellen een behandelplan op dat de onderliggende overbelasting wegneemt. De praktijk aan zowel de Moutlaan als de Veldhoflanden is bereikbaar voor patiënten uit Enschede en de regio Twente.
- Podotherapeutische zolen op maat. Met podotherapeutische zolen op maat verdelen we de druk, ondersteunen we de plantaire peesplaat en corrigeren we waar nodig de voetstand. Dit vermindert de trekkracht op de aanhechting op het hielbeen.
- Schoenadvies. We beoordelen uw huidige schoenen en geven advies over dempende, stevige schoenen die bij uw voet en activiteit passen.
- Tape- en oefentherapie. Waar nodig leggen we functionele tape aan en stellen we een oefenprogramma op voor de kuitspieren en de plantaire peesplaat.
- Evaluatie en bijsturing. Na enkele weken evalueren we het effect en stellen we de behandeling bij.
Herstelduur en wanneer naar de specialist
Fasciitis plantaris heeft een langere herstelperiode. Bij consequente behandeling zien de meeste mensen binnen 6 tot 8 weken merkbare verbetering. Volgens de NHG-behandelrichtlijn fasciitis plantaris herstelt ongeveer 80% van de patiënten binnen 1 tot 1,5 jaar. Volledig herstel kan enkele maanden tot een jaar duren.
Wanneer de klachten na 4 tot 6 maanden conservatieve behandeling onvoldoende afnemen, kan shockwave-therapie worden ingezet om het herstel van de peesplaat te stimuleren. Helpt ook dat onvoldoende, dan is een doorverwijzing naar de orthopedisch chirurg aan de orde. Een operatie is zelden nodig.
Veelgestelde vragen
Deze pagina is samengesteld door de podotherapeuten van Podo Services Enschede. Wij zijn aangesloten bij de Nederlandse Vereniging van Podotherapeuten (NVvP) en werken volgens de beroepsstandaarden. Maak een afspraak bij onze praktijk voor een persoonlijk onderzoek en behandelplan.