Hielspoor: symptomen, oorzaken en behandeling

Hielspoor veroorzaakt stekende pijn onder de hiel, vooral bij de eerste stappen uit bed of na rust. Echter, de klachten zijn meestal de hele dag door aanwezig. De klacht ontstaat bij de aanhechting van de plantaire peesplaat op het hielbeen en hangt nauw samen met fasciitis plantaris. Op deze pagina leggen de podotherapeuten van Podo Services Enschede uit wat hielspoor is, hoe het voelt, waardoor het ontstaat en welke behandelingen helpen.

In het kort

[NIEUW] Hielspoor is een bottige vergroeiing bij de aanhechting van de plantaire peesplaat op het hielbeen. De pijn ontstaat in de meeste gevallen door een overbelaste of ontstoken peesplaat (fasciitis plantaris), en veel minder door het bot zelf. Typische klachten zijn startpijn, stekende pijn onder de hiel en ochtendstijfheid, maar ook pijn gedurende de gehele dag. De behandeling bestaat in de meeste gevallen uit rekoefeningen, goed schoeisel, rust en podotherapeutische zolen. Een operatie is zelden nodig.

Wat is hielspoor?

Een hielspoor is een bottig uitsteeksel dat ontstaat bij de aanhechting van de plantaire peesplaat op het hielbeen. De plantaire peesplaat, in medische termen de aponeurosis plantaris, loopt als een stevige band onder de voet van de hiel naar de bal van de voet. Bij langdurige overbelasting of een chronische ontsteking van deze peesplaat kan op de aanhechting een kalkafzetting ontstaan. Dat is de hielspoor.

In de volksmond worden hielspoor en fasciitis plantaris vaak als synoniem gebruikt. Medisch is er een verschil: hielspoor beschrijft de bottige vergroeiing, fasciitis plantaris de overbelasting of ontsteking van de peesplaat. De pijn zit meestal in het peesweefsel. Met echografie bepalen we welke structuur de klachten veroorzaakt.

Hielspoor of fasciitis plantaris?

Beide termen verwijzen naar klachten onder de hiel, maar ze beschrijven iets anders. Hielspoor is een zichtbare, bottige vergroeiing op de röntgenfoto. Fasciitis plantaris is een overbelaste of ontstoken peesplaat. De pijn ontstaat in de meeste gevallen door de fasciitis plantaris. De NHG-behandelrichtlijn fasciitis plantaris hanteert dit onderscheid ook.

Hielspoor Fasciitis plantaris
Wat is het? Bottige vergroeiing bij de aanhechting op het hielbeen Overbelasting of ontsteking van de plantaire peesplaat
Waar zit de pijn? Aan de onderkant van de hiel, op het aanhechtingspunt Onder de hiel, doorlopend in de voetboog
Oorzaak van de pijn? Meestal de onderliggende fasciitis plantaris Overbelasting, verkort kuitspieren, afwijkende voetstand
Hoe vastgesteld? Röntgenfoto of echografie Lichamelijk onderzoek en echografie
Behandeling Rust, oefeningen, schoenadvies, zolen Rust, oefeningen, schoenadvies, zolen

Kinderen met hielpijn hebben doorgaans geen hielspoor, maar hielpijn bij kinderen (morbus Sever), een andere aandoening met een andere behandeling.

Symptomen van hielspoor

De klachten zitten bij de aanhechting van de peesplaat onder het hielbeen. Veel voorkomende symptomen:

  • Stekende en lokale pijn onder de hiel, die verergert bij belasting
  • Startklachten: pijn bij de eerste stappen uit bed of na rust
  • Stijfheid in de voet, vooral in de ochtend
  • Warmte en lichte zwelling rond de hiel
  • Verergering na lang staan, wandelen of sporten

Hoe voelt hielspoor?

Hielspoor voelt bij veel mensen als een scherpe, stekende pijn op één punt onder de hiel, alsof er een punaise in de voet zit. De pijn is vaak het hevigst bij de eerste stappen na rust en zakt deels weg tijdens bewegen. Drukken op de hiel geeft dezelfde pijn terug.

Oorzaken van hielspoor

Langdurige overbelasting van de plantaire peesplaat is in de meeste gevallen de onderliggende oorzaak. Door herhaalde trekkracht op de aanhechting aan het hielbeen kan een kalkafzetting ontstaan.

Sportbelasting en hardlopen

Hardlopen, wandelsporten en springsporten vragen veel van de plantaire peesplaat. Een snelle opbouw van trainingsvolume, harde ondergronden en versleten sportschoenen verhogen de belasting. Ook plotseling meer wandelkilometers tijdens een vakantie kan klachten uitlokken.

Verkeerde of versleten schoenen

Schoenen met te weinig demping, weinig hielondersteuning of een te platte binnenzool geven de peesplaat onvoldoende steun. Lang lopen op harde vloeren verhoogt de belasting op de hiel.

Afwijkende voetstand of looppatroon

Een doorgezakte voetboog, een holvoet of een afwijkend looppatroon legt extra trekkracht op de peesplaat. Verkort kuitspieren spannen de peesplaat bij elke stap extra aan.

Overgewicht

Extra lichaamsgewicht betekent extra belasting bij elke stap. Bij mensen met overgewicht komt hielspoor vaker voor en duren de klachten gemiddeld langer.

Diagnose

De diagnose stellen we op basis van het klachtenverhaal en lichamelijk onderzoek. Drukpijn op de onderkant van de hiel, startklachten en pijn die zakt bij bewegen wijzen richting hielspoor of fasciitis plantaris. Om te bepalen welke structuur de pijnbron is, zetten we echografie van voet en enkel in. Met een echo beoordelen we de dikte en structuur van de plantaire peesplaat en brengen we een eventuele ontsteking in beeld. Een röntgenfoto toont wel de bottige vergroeiing, maar zegt niets over de peesplaat zelf.

Wat kunt u zelf doen?

In de meeste gevallen beginnen we met een conservatieve aanpak die u grotendeels zelf kunt uitvoeren. Consequent doorzetten is belangrijker dan intensiteit.

  1. Belasting aanpassen. Verminder tijdelijk activiteiten die de klachten verergeren, zoals hardlopen en lang staan.
  2. Goed schoeisel dragen. Kies schoenen met voldoende demping, een stevige hielbak en een lichte hielverhoging. Loop zo min mogelijk op blote voeten op harde vloeren.
  3. Dagelijks rekoefeningen doen. Rek de kuitspieren en de plantaire peesplaat minimaal twee keer per dag.
  4. Tape gebruiken bij belasting. Tijdelijk tapen van de voetboog kan de peesplaat ontlasten tijdens sport.

Oefeningen bij hielspoor

Deze drie oefeningen vormen de basis. Doe ze rustig, twee keer per dag.

  1. Kuitrek tegen de muur. Zet de aangedane voet achter, de andere voor. Houd de achterste hiel op de grond en buig de voorste knie licht. 30 seconden, 3 keer per been.
  2. Handdoekstretch. Zit op bed met gestrekte benen, sla een handdoek om de voorvoet en trek de voorvoet voorzichtig naar u toe. 30 seconden, 3 herhalingen.
  3. Rol- of balmassage. Rol de voetzool ongeveer 2 minuten over een tennisbal of een bevroren flesje. Dit mobiliseert de peesplaat en werkt bij ontstekingsverschijnselen verzachtend.

Let wel op: de oefeningen kunnen pas ingezet worden wanneer een therapie is ingezet. Bij het inzetten van de oefeningen terwijl u nog veel pijn ervaart en de klachten nog op zijn heftigst zijn, zult u een extra overbelastingsfactor creeren en niet het gewenste resultaat verkrijgen!

Maak een afspraak bij onze praktijk voor een persoonlijk onderzoek en behandelplan.

Hielspoor behandelen bij de podotherapeut in Enschede

Wanneer zelfzorg onvoldoende resultaat geeft, kunt u terecht bij onze podotherapeuten in Enschede. Wij beoordelen voetstand, bewegingspatroon en schoenen en stellen een behandelplan op dat de onderliggende overbelasting wegneemt. De praktijk aan zowel de Moutlaan als de Veldhoflanden is bereikbaar voor patiënten uit Enschede en de regio Twente.

  1. Podotherapeutische zolen. Met podotherapeutische zolen op maat verdelen we de druk, ondersteunen we de peesplaat en corrigeren we waar nodig de voetstand. Dit vermindert de trekkracht op de aanhechting op het hielbeen.
  2. Schoenadvies. We beoordelen uw huidige schoenen en geven advies over dempende, stevige schoenen die bij uw voet en activiteit passen.
  3. Tape- en oefentherapie. Waar nodig leggen we functionele tape aan en stellen we een oefenprogramma op voor de kuitspieren en de plantaire peesplaat.
  4. Evaluatie en bijsturing. Na enkele weken evalueren we het effect en stellen we de behandeling bij.

Herstelduur en wanneer naar de specialist

Hielspoor heeft een lange herstelperiode. Bij consequente behandeling zien de meeste mensen binnen 6 tot 8 weken merkbare verbetering. Volledig herstel kan enkele maanden tot ongeveer een jaar duren. Terugval is mogelijk wanneer de onderliggende factoren niet worden aangepakt.

Wanneer de klachten na 4 tot 6 maanden conservatieve behandeling onvoldoende afnemen, kan shockwave-therapie worden ingezet om het herstel van de peesplaat te stimuleren. Helpt ook dat onvoldoende, dan is een doorverwijzing naar de orthopedisch chirurg aan de orde. Een operatie is zelden nodig.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen hielspoor en fasciitis plantaris?

Hielspoor is een bottige vergroeiing bij de aanhechting van de plantaire peesplaat op het hielbeen. Fasciitis plantaris is een overbelasting of ontsteking van die peesplaat zelf. De termen worden in de volksmond door elkaar gebruikt. De pijnbron is in de meeste gevallen de peesplaatontsteking, het bot zelf speelt een kleinere rol. Met echografie stellen we vast welke structuur de klachten veroorzaakt.

Hoe lang duurt hielspoor?

Bij consequente zelfzorg en behandeling zien de meeste mensen binnen 6 tot 8 weken verbetering. Volledig herstel duurt vaak enkele maanden tot ongeveer een jaar. De duur hangt af van belasting, schoeisel en voetstand.

Welke schoenen zijn goed bij hielspoor?

Schoenen met voldoende demping, een stevige hielbak en een lichte hielverhoging ondersteunen de peesplaat het best. Vermijd platte schoenen zonder zoolsteun en versleten sportschoenen. Bij twijfel geven wij persoonlijk schoenadvies.

Helpen zooltjes bij hielspoor?

Podotherapeutische zolen op maat helpen in de meeste gevallen. Ze verdelen de druk, ondersteunen de peesplaat en corrigeren waar nodig de voetstand. Daardoor vermindert de trekkracht op het aanhechtingspunt. Standaardzooltjes uit de winkel geven hooguit tijdelijke verlichting.

Is een operatie nodig bij hielspoor?

Een operatie is zelden nodig. In de meeste gevallen herstelt hielspoor met conservatieve behandeling: rust, oefeningen, goed schoeisel en podotherapeutische zolen. Wanneer klachten na 4 tot 6 maanden onvoldoende afnemen, kan shockwave-therapie een tussenstap zijn.

Kan hielspoor bij kinderen voorkomen?

Hielspoor komt bij kinderen praktisch niet voor. Hielpijn bij kinderen wordt vrijwel altijd veroorzaakt door morbus Sever, een aandoening van de groeischijf in het hielbeen met een andere oorzaak en behandeling.

 

Deze pagina is samengesteld door de podotherapeuten van Podo Services Enschede. Wij zijn aangesloten bij de Nederlandse Vereniging van Podotherapeuten (NVvP) en werken volgens de beroepsstandaarden. Maak een afspraak bij onze praktijk voor een persoonlijk onderzoek en behandelplan.